Transformer là kiến trúc AI hiện đại ra đời năm 2017 trong bài báo nổi tiếng: Attention Is All You Need. Transformer là nền tảng của các mô hình AI hiện đại 

 Tiêu đề trên là một phép so sanh ẩn dụ rất sát thực tế về nghệ thuật quản trị giữa 2 lãnh đạo theo 2 mô hình máy học khác nhau. 

• Sếp kiểu RNN: quản lý theo chuỗi, quy trình, thứ tự, là triết lý cơ bản RNN
• Sếp kiểu Transformer: quản lý theo mạng liên kết, ngữ cảnh và toàn hệ thống. Nhìn toàn cục, tập trung vào những gì quan trọng, là nguyên lý lõi của transformer.

Không phải ai tốt hơn tuyệt đối — tùy môi trường mà RNN hay Transfomer phát huy lợi thế. Sau đây là sự khác nhau của 2 sếp khi gặp các vấn đề cụ thể.

1. Khi công ty gặp sự cố

Sếp kiểu RNN

 xử lý lỗi theo quy trình: 

1. Ai gây lỗi? Lỗi xảy ra lúc nào?
2. Bộ phận nào chịu trách nhiệm? Khắc phục lỗi từng bước.

Ưu điểm

• Rõ ràng; Kỷ luật; Dễ kiểm soát vận hành

Nhược điểm

• Họ Có thể xử lý đúng quy trình nhưng sai bản chất, chỉ thấy tương quan, không thấy nhân quả.

Ví dụ: khi thấy doanh thu giảm, sếp chỉ ép sales gọi thêm khách, nhưng nguyên nhân thật là sản phẩm đã lỗi thời.

Sếp kiểu Transformer

Họ quan sát: 

• thị trường; tâm lý nhân viên,
• sản phẩm,; khách hàng; dữ liệu,
• truyền thông;

Họ hỏi: “Đây có thật sự là lỗi vận hành, hay là vấn đề cấu trúc?”

Ưu điểm

• Thấy nguyên nhân gốc; Thấy các phụ thuộc ẩn; Ra quyết định chiến lược tốt

Nhược điểm

• Dễ rơi vào vòng lặp không lối thoát 
• Có thể làm tổ chức cảm thấy “khó đoán”

2. Khi quản lý nhân viên

Sếp kiểu RNN

Đánh giá nhân viên theo chuỗi hành động:

• đi làm đúng giờ? KPI đủ?
• hoàn thành các tính năng? báo cáo đúng chuẩn?

Nhân viên cảm thấy: công bằng, rõ luật, dễ đoán. Nhưng người sáng tạo thường bị sếp bỏ quên.

Sếp kiểu Transformer

Sếp nhìn nhân viên theo kiểu:

• Tiềm năng dài hạn; khả năng đọc trận đấu; ảnh hưởng lên team; các tài năng tiềm ẩn; quan hệ xã hội tốt?

Có nhân viên KPI chưa cao nhưng:

• Kéo tinh thần team lên nhưng học cực nhanh, sau này thành key person.

Sếp Transformer thường nhận ra sớm nhân viên trên. Nhưng dễ bị cảm tính nếu attention đặt sai chỗ.

3. Trong họp chiến lược

Sếp kiểu RNN

Cuộc họp thường thường theo thứ tự:

Báo cáo các phòng ban; Vấn đề phát sinh và Giải pháp; hạn chót khi nào?

Từ duy kiểu này mạnh ở:  Thực thi nhanh; vận hành ổn định.

Sếp kiểu Transformer

Cuộc họp thường nhảy tầng:

• kinh tế vĩ mô đang thế nào; tâm lý khách hàng ra sao? Xu hướng hiện đại? Sản phẩm tương lai là gì?

Nhân viên đôi khi thấy: “Sếp đang nói quá nhiều thứ cùng lúc.” Nhưng thật ra, họ đang chú tâm nhiều điểm của hệ thống cùng lúc.

4. Khi công ty phát triển lớn

Sếp kiểu RNN

Phù hợp tại các vị trí: phân xưởng nhà máy, vận hành, logistics,

Sếp kiểu Transformer

Phù hợp cho các công việc: Khởi nghiệp; AI, nghiên cứu; chiến lược dài hạn.

Vì: môi trường biến đổi nhanh, công ty cần thích nghi nhanh và có sức đề kháng cao.

Câu nói yêu thích của 2 sếp:

Sếp RNN nói: “Làm đúng quy trình là ưu tiên hàng đầu”

Sếp Transformer nói: “Hiểu bản chất vấn đề trước khi giải vấn đề là nhiệm vụ sống còn”. 

Người mạnh nhất thường là sự pha trộn 2 tư duy: 

Người lãnh đạo rất mạnh thường dùng tư duy Transformer để: thấy tương lai, thấy cấu trúc hệ thống, đọc thị trường.

Nhưng dùng tư duy RNN để: triển khai, kiểm soát thực thi, biến ý tưởng thành quy trình.

Liên hệ AI hiện đại và tư duy 2 sếp 

Sự chuyển từ RNN sang Transformer trong AI, cũng giống sự chuyển từ quản trị tuyến tính, sang quản trị theo mạng lưới ngữ cảnh, toàn cục. 

Tức là: sếp không chỉ hỏi “bước tiếp theo là gì” mà hỏi: “Toàn bộ hệ thống này đang tương tác với nhau thế nào?” Sự thích nghi hệ thống khi môi trường thay đổi có đáp ứng không?

 

Theo Life is Good.