Xôn xao ký ức, hoài niệm

Rau mùi (khu vực phía nam thường gọi là ngò rí) vốn là loại rau gia vị quen thuộc, thường được sử dụng trong chế biến các món ăn của người Việt.

Mọi ngày, đa phần người mua sẽ lựa chọn những bó mùi bánh tẻ, không non cũng chẳng quá già để chế biến cùng món ăn hoặc ăn kèm với các loại rau sống cho tăng thêm phần hấp dẫn, kích thích vị giác.

 

Mùi già có hương thơm ngát, dễ chịu.

Ấy vậy mà, trong phiên chợ ngày 30 tết, những cành mùi già trở nên “hút khách” đến lạ. Nhiều người đã sắm sanh đủ đầy vẫn không quên mua về mấy bó mùi già đun nồi nước thơm dìu dịu.

Những cành mùi già đã ngả màu đỏ tía, hoa li ti trắng xen lẫn chùm quả nhỏ xanh khi mua về được rửa sạch bùn đất rồi cuộn vòng hoặc bó lại gọn gàng. Sau đó cho vào nồi nước lớn đun đến khi sôi sùng sục, tỏa hương ngan ngát khắp một khoảng không gian.

Bà, mẹ sẽ lấy những bát nước đầu tiên dành để lau rửa đồ thờ trên bàn thờ gia tiên như một cách thể hiện niềm yêu thương, kính trọng. Sau đó các thành viên trong gia đình lần lượt pha nước tắm gội. Người Việt quan niệm rằng: Tắm gội bằng nước mùi già giúp gột rửa hết mọi muộn phiền, lo lắng, điều không may mắn của năm cũ, thanh tân đón chào năm mới.

Chẳng biết phong tục tắm nước mùi già chiều 30 tết có tự bao giờ. Nhưng hương thơm ấy đã trở thành một phần quen thuộc trong ký ức, hoài niệm về những chiều 30 tết của nhiều thế hệ người dân trên dải đất hình chữ S này.

 

Chị Phạm Thị Nhung - chủ cơ sở sản xuất các sản phẩm từ thảo dược mang thương hiệu Nhung Mộc chụp ảnh trên cánh đồng mùi già

Hương thơm ấy gợi nhớ về tuổi thơ đong đầy yêu thương bên gia đình, người thân. Như khi bà vẫn còn móm mém nhai trầu, tỉ mẩn nhặt những cành mùi già chuẩn bị đun nồi nước thơm. Trong khi người lớn bận bịu trở lửa, canh nồi nước sôi thì đám con trẻ chơi đùa trong sân, nói cười huyên náo. Đợi khi mẹ “ra lệnh” tổng động viên, cả đám sẽ ngoan ngoãn chờ đến lượt tắm nước mùi già...

Hương thơm mùi già – gạch nối giữa quá khứ và hiện tại

Tết giữa lòng nhịp sống hiện đại, nhiều giá trị, phong tục truyền thống vẫn tiếp tục được trao truyền, gìn giữ theo các cách khác nhau, trong đó có phong tục tắm nước mùi già chiều 30 tết. Ở khu vực thị thành khó tìm mua mùi tươi già hay những gia đình quá bận bịu, không có điều kiện đun nấu thì có thể đặt mua nước cất mùi già, xà bông mùi già. Cách thức có thể khác đi, hương thơm ấy có thể khác biệt nhưng tình cảm, tâm hồn mình vẫn vẹn nguyên như thế.

 

Sản phẩm nước chưng cất Mùi già mang thương hiệu Nhung Mộc.

Tôi có quen một người chị từng ở cùng kí túc xá đại học, quê Bắc Giang. Sau nhiều năm lặn lội mưu sinh, chị quyết định bỏ phố về quê khởi nghiệp làm đồ handmade.

Từ những ngày đầu tháng Chạp, trang Facebook của chị đã chia sẻ rất nhiều hình ảnh về cánh đồng mùi già gia đình chị trồng ven bờ sông Đáy, thông tin sản phẩm nước chưng cất mùi già.

 

Người lớn, con trẻ vui đùa bên nhau trên cánh đồng mùi già.

Trong rất nhiều bài đăng trên Facebook của chị có tên Nhung Mộc, tôi đặc biệt ấn tượng với bức ảnh người lớn, trẻ nhỏ thoải mái, vui vẻ nói chuyện, chơi đùa giữa cánh đồng mùi già cùng dòng trạng thái: “Bãi mùi già đã cắt, mang ngô khoai ra đây nướng, người lớn ngồi uống trà, trẻ con chạy nhảy chơi giữa những luống mùi cũng chill ra phết... Hãy tự tối giản lại cái tết của mình để tết chỉ còn là niềm vui và sự háo hức, chờ đợi không chỉ của lũ trẻ. Tết này, mang mùi già vườn nhà Mộc về bên gia đình mình nha các bác”.

Lời mời thân tình đến thế, mộc mạc và dễ chịu như hương thơm mùi già hong ấm những chiều 30 tết. Tôi đã “chốt đơn” đặt mua nước chưng cất mùi già dưới bức ảnh ấy, để chờ đến chiều 30 tết sẽ hít hà, tận hưởng mùi hương trong nồng nàn xúc cảm, kỷ niệm.