Chị Thu An (ngụ TP HCM) - nhà bán hàng online cho hay, trong lúc đang soạn hàng để giao cho khách, có một tài khoản Facebook tên Tuấn Tú nhắn hỏi mua bưởi và giao về Bình Tân.

Vì là khách lần đầu nên chị yêu cầu chuyển khoản rồi mới giao. Sau khi trao đổi và cung cấp số điện thoại để thanh toán, chị nhận được tin nhắn với nội dung Western Union thông báo đã thanh toán tiền hàng 385.000 đồng kèm theo một đường link yêu cầu nhấp vào để nhận tiền.

Chưa kịp mang đi giao, người này gọi điện thoại nói bị nhân viên ngân hàng thông báo chuyển tiền bị lỗi, nhờ kiểm tra tiền trong tài khoản đã tới chưa. Khi nói tài khoản chưa nhận được tiền, khách hàng đưa điện thoại cho nhân viên ngân hàng hỗ trợ.

Nhân viên này giải thích chuyển/nhận tiền quốc tế lần đầu phải truy cập link, điền mã giao dịch trong tin nhắn để xác nhận giao dịch. Nếu không tiền sẽ không được chuyển tới mà khách cũng không lấy lại số tiền đó được.

Nghi ngờ, chị đã liên hệ người có chuyên môn về ngân hàng hỗ trợ và được khẳng định đây là thủ đoạn lừa đảo. "May mắn biết đây là thủ đoạn lừa đảo, không là sạch túi!"- chị An nói.

   

Thủ đoạn lừa đảo qua Facebook không phải mới nhưng có thể khiến nhiều người dân bị mất tiền

Trong khi đó, anh Hoàng Phúc, nhân viên văn phòng tại TP HCM, phản ánh đồng nghiệp của anh bất ngờ nhắn tin qua Facebook mượn 10 triệu đồng chuyển khoản cho một người khác để xử lý công việc gấp. Khi chưa thấy anh Phúc trả lời, chỉ hơn 5 phút sau, người này đã gọi điện để hối thúc. "Thấy nghi nghi, liên hệ anh T. thì được biết tài khoản của anh đã bị hack. Suýt chút đã bị lừa"- anh Phúc nói.

Không riêng anh Phúc, nhiều người khác gần đây cũng cho biết tài khoản của người thân cũng bị hack và bị đối tượng xấu giả danh để vay mượn tiền với kịch bản tương tự.

Theo ông Võ Đỗ Thắng, giám đốc Trung tâm an ninh mạng Athena, tài khoản Facebook bị hack hay bị nhắm đến là những tài khoản đã nằm trong danh sách mục tiêu của đối tượng lừa đảo. Người bị hack Facebook có thể đến từ nhiều nguyên nhân, do click vào link lạ hoặc tải phần mềm không rõ nguồn gốc về máy tính, điện thoại.

"Người dùng không được cài những phần mềm không rõ ràng trên mạng vào thiết bị điện tử của mình như máy tính, phổ biến là Microsoft Office miễn phí tràn lan trên mạng, khó xác định đâu là an toàn. Những phần mềm này có thể đánh cắp dữ liệu, chuyển đổi dữ liệu từ máy chủ này sang máy chủ khác.

Đối với những tài khoản quan trọng như Facebook, Gmail... người dùng nên dùng riêng thiết bị để hạn chế rủi ro"- ông Thắng khuyến nghị.

Ông Nguyễn Thanh Lâm, Trưởng phòng An toàn thông tin, Trung tâm Viễn thông QTSC, khuyến cáo người dân phải cảnh giác cao độ khi trao đổi, giao dịch qua mạng, đặc biệt không nhấp vào đường link của người lạ gửi đến. Nếu chưa am hiểu những giao dịch liên quan trên internet, người dân cần tham khảo người có chuyên môn để tránh bị lừa.

Lê Tỉnh

Đó là việc chúng ta thiếu một hệ thống giám sát đồng bộ, có khả năng cung cấp và phân tích dữ liệu theo thời gian thực. Chính điều này đã thôi thúc nhóm kỹ sư công nghệ của Công ty Aitogy bắt tay triển khai nghiên cứu và phát triển một hệ thống giám sát và cảnh báo sớm sạt lở đất. Sản phẩm này là một trong 17 sản phẩm đã vượt qua hàng trăm sản phẩm dự thi khác và có tên ở Vòng chấm Chung khảo của Giải thưởng Nhân tài Đất Việt năm 2025. 

Cảnh báo sớm về thiên tai là vô cùng cần thiết

Việt Nam với địa hình đặc thù phức tạp, nhiều đồi núi xen kẽ mạng lưới sông ngòi dày đặc, từ lâu đã phải đối mặt với những thách thức khắc nghiệt từ thiên nhiên. Hàng năm, khi mùa mưa bão ập đến, các tỉnh miền núi phía Bắc và miền Trung lại phải gồng mình lên để chống chọi với lũ quét và sạt lở đất. Đây là những loại hình thiên tai diễn biến bất ngờ với sức tàn phá khủng khiếp, không chỉ hủy hoại cơ sở hạ tầng môi trường sinh thái mà còn trực tiếp cướp đi tài sản và sinh mạng của người dân. Thực tế đau lòng này càng thêm khắc nghiệt ở vùng sâu vùng xa, những vùng núi nơi bà con vốn đã phải đối mặt với cuộc sống thiếu thốn từ cơ sở vật chất, chăm sóc sức khỏe y tế, điều kiện học tập và làm việc…

Một trong những vụ việc đau thương nhất gần đây mà chúng ta đã được chứng kiến xảy ra vào ngày mùng 10/9/2024, khi một trận lũ quét và sạt lở đất đã bất ngờ ập xuống làng Nủ, xã Phúc Khánh, tỉnh Lào Cai. Vụ sạt lở đã khiến 53 người thiệt mạng và 13 người mất tích, với một lượng đất đá khổng lồ ước tính hơn 1,6 triệu m3 trượt từ đỉnh núi con Voi trên quãng đường 3,6 km. Thảm kịch này được xem như là một lời cảnh báo nghiệt ngã về qui mô và mức độ tàn phá mà thiên tai có thể gây ra cho con người.

 

Hệ thống giám sát và cảnh báo sạt lở sớm của công ty Aitogy được thiết kế để tích hợp nhiều loại cảm biến chuyên dụng.

Từ những con số thống kê cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Theo Cơ quan Quản lý thiên tai Việt Nam, trong hơn 20 năm qua (tính đến năm 2021), cả nước đã hứng chịu hơn 300 trận lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng. Báo Môi trường và Đời sống cũng đã đăng tải, chỉ riêng từ đầu năm đến quý 3/2024, thiên tai cũng đã làm 104 người chết và mất tích, chủ yếu là do bị lũ cuốn hoặc đất đá vùi lấp. Thiệt hại về kinh tế ước tính lên đến hơn 2.000 tỉ đồng, tàn phá nặng nề cơ sở hạ tầng và trên hết là liên quan đến mạng sống con người.

Trước thực trạng nghiêm trọng đó, một câu hỏi lớn được đặt ra: "Tại sao công tác dự báo, cảnh báo sớm lại chưa hiệu quả và vẫn còn nhiều hạn chế"?

Hệ thống giám sát và cảnh báo sạt lở sớm của công ty Aitogy được thiết kế để tích hợp nhiều loại cảm biến chuyên dụng như: cảm biến đo mực nước ngầm; cảm biến quan trắc dịch chuyển bề mặt GNSS, cảm biến IMU (theo dõi chuyển động, góc nghiêng) và cảm biến đo lượng mưa. Dữ liệu từ những cảm biến này sẽ được một bộ ghi dữ liệu (data logger) thu thập và truyền liên tục về trung tâm xử lý qua giao thức MQTT. Mục tiêu mà hệ thống hướng đến là: Giám sát liên tục các thông số trọng yếu ở những khu vực có nguy cơ cao; Truyền tải dữ liệu thời gian thực về trung tâm điều hành để phân tích; Phát đi cảnh báo sớm và kịp thời đến chính quyền và người dân, giúp họ chủ động ứng phó và di chuyển an toàn…

Theo các kỹ sư công nghệ của Aitogy, việc xây dựng một hệ thống giám sát và cảnh báo sớm toàn diện là một thách thức lớn, vì vậy nhóm đã chọn một cách tiếp cận khoa học và bền vững hơn, đó là tập trung mọi nguồn lực để phát triển một module quan trắc nền tảng. Module này được xem là trái tim của hệ thống, có nhiệm vụ giải quyết những bài toán kỹ thuật phức tạp nhất; tích hợp những cảm biến chính xác cao, đảm bảo ổn định trong môi trường khắc nghiệt và truyền dữ liệu tin cậy. Sự thành công của module này sẽ là viên gạch vững chắc nhất, tạo tiền đề để nhân rộng và xây dựng một mạng lưới giám sát, cảnh báo sạt lở toàn diện trong tương lai.

Bên trong Hệ thống giám sát và cảnh báo sớm sạt lở có gì?

Hệ thống giám sát và cảnh báo sạt lở sớm của Aitogy được xây dựng trên nền tảng phần cứng gồm: thiết bị tính toán và điều khiển, thiết bị cảm biến; thiết bị cảnh báo, nguồn điện và vị trí đặt máy chủ trung tâm. Và nền tảng phần mềm gồm: hệ thống điều hành, nền tảng truyền thông dữ liệu, phần mềm xử lý và hiển thị dữ liệu, công cụ bảo trì và giám sát từ xa…

Sản phẩm là một hệ thống loT chuyên dụng cho việc quan trắc và cảnh báo sớm rủi ro thiên tai cũng như an toàn công trình. Các lĩnh vực ứng dụng chính bao gồm: Cảnh báo sạt lở đất tại các khu vực trọng yếu, có nguy cơ cao như khu dân cư miền núi, các công trình cơ sở hạ tầng, và các sườn dốc mất ổn định; Quan trắc thủy lợi tính an toàn và sự biến dạng cho các công trình thủy lợi như đê, đập, hồ chứa; Quan trắc kết cấu: theo dõi sức khỏe của các công trình xây dựng dân dụng và giao thông (cầu, nhà cao tầng, hầm); Quan trắc địa kỹ thuật: phục vụ an toàn, giảm thiểu rủi ro trong thi công xây dựng.

Trong đó, bộ phận quan trắc chịu trách nhiệm thu thập dữ liệu trực tiếp tại các vùng có nguy cơ sạt lở cao. Cấu thành nên bộ phận quan trắc là sự kết hợp của nhiều loại cảm biến như cảm biến mực nước ngầm; cảm biến quan trắc GNSS; cảm biến đo mưa, cảm biến quán tính IMU…Toàn bộ dữ liệu từ các cảm biến trên được đồng bộ hóa bởi bộ ghi dữ liệu (data - logger) sau đó được gửi đi liên tục về bộ phận trung tâm qua giao thức truyền tin loT thời gian thực MQTT.

Cùng với đó là bộ phận trung tâm và cảnh báo, đây được xem là "bộ não" của toàn bộ hệ thống với chức năng chính là tiếp nhận và phân tích dữ liệu, cảnh báo nếu có bất kỳ thông số bất thường nào vượt qua ngưỡng.

Hệ thống cũng lưu trữ các dữ liệu cảm biến thu thập được nhằm phục vụ nghiên cứu phát triển. Trong trường hợp mất kết nối Internet tạm thời, data-logger tại trạm sẽ tự động lưu trữ toàn bộ dữ liệu vào bộ nhớ. Ngay khi kết nối mạng được khôi phục, nó sẽ tự động gửi bù toàn bộ dữ liệu đã lưu. Hệ thống được tích hợp module chống trộm, sử dụng cảm biến gia tốc nhằm phát hiện các tác động vật lý, rung động bất thường…

So với các giải pháp quan trắc truyền thống từ nước ngoài (thường có giá cao gấp nhiều lần), sản phẩm của công ty Aitogy giúp tiết kiệm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu. Hơn nữa, việc sử dụng năng lượng mặt trời, và quản trị từ xa giúp giảm tối đa chi phí vận hành (tiền điện, chi phí đi lại, nhân công bảo trì tại hiện trường).

Hệ thống thay thế hoàn toàn phương pháp theo dõi thủ công, bằng mắt thường hoặc đo đạc định kỳ. Thay vì vài lần một ngày/tuần, hệ thống giám sát liên tục 24/7 và đưa ra cảnh báo ngay lập tức khi có dấu hiệu nguy hiểm, giúp tăng hiệu quả và tốc độ phản ứng lên nhiều lần.

Việc quan trắc sạt lở thường phải thực hiện ở những địa điểm nguy hiểm, đặc biệt là trong mùa mưa bão. Sản phẩm giúp tự động hóa hoàn toàn công việc này, loại bỏ sự cần thiết phải có nhân sự túc trực tại các vị trí rủi ro, đảm bảo an toàn cho đội ngũ làm công tác phòng chống thiên tai .

Nhìn chung, thành công của sản phẩm là sự kết hợp giữa nền tảng phần cứng đã được thị trường và thực địa chứng thực với một giải pháp phần mềm tích hợp thông minh đã được kiểm chứng toàn diện về mặt kỹ thuật trong phòng thí nghiệm, tạo ra một hệ thống cảnh báo sớm hoàn chỉnh và sẵn sàng cho giai đoạn triển khai thực địa.

Có thể thấy, sản phẩm đã giải quyết được vấn đề thiên tai nhức nhối tại Việt Nam bằng việc áp dụng ở các vùng có nguy cơ sạt lở cao, hệ thống giúp cảnh báo sớm cho người dân và chính quyền, đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Nguồn: BÁO MỚI

 

Một cuộc khảo sát do Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (Việt Nam) thực hiện vào tháng 12/2024 cho thấy cứ 220 người dùng điện thoại thông minh thì có một người phải đối mặt với các trò lừa đảo trực tuyến. Năm 2024, người Việt đã mất tổng cộng 18,9 nghìn tỷ đồng, tương đương 744 triệu USD do lừa đảo trực tuyến. Theo Global Initiative, năm 2023, Việt Nam có mức tăng cao nhất về gian lận deepfake trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương (25,3%), tiếp theo là Nhật Bản (23,4%). 

Trong thế giới hiện đại nơi công nghệ được ứng dụng khắp nơi như hiện nay, chúng ta chia sẻ dữ liệu cá nhân của mình trên nhiều nền tảng, ví dụ như để mở tài khoản ngân hàng, tạo tài khoản mạng xã hội, đăng ký khóa học trực tuyến hoặc đăng ký thành viên của một trang web nào đó, thậm chí là để giải trí với các ứng dụng chỉnh sửa video hoặc chỉnh sửa ảnh. Khi dữ liệu của chúng ta được đưa lên môi trường trực tuyến, cũng là lúc chúng ta đặt câu hỏi về việc những dữ liệu này cần được bảo vệ như thế nào.

NGÂN HÀNG BẢO VỆ KHÁCH HÀNG NHƯ THẾ NÀO?

Với 87% người trưởng thành tại Việt Nam có tài khoản ngân hàng và khoảng 95% giao dịch được thực hiện qua các kênh trực tuyến, cách các ngân hàng có thể bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Sinh trắc học, vốn được ưu tiên sử dụng như một cổng bảo mật tại Việt Nam, vẫn là một trong những công cụ xác thực tiên tiến nhất hiện nay để ngăn chặn các nỗ lực gian lận liên quan đến AI.

Tuy nhiên, dù có khả năng tăng cường bảo mật, sinh trắc học vẫn có thể bị làm giả để đánh lừa hệ thống do vẫn chưa có sinh trắc học hành vi. Ngoài ra, các hệ thống khác nhau có thể không tích hợp được, từ đó gây ra lỗ hổng bảo mật, trong khi mã hóa kém và lưu trữ tập trung gia tăng khả năng rò rỉ dữ liệu bắt nguồn từ các vụ vi phạm.

Hiện nay, các ngân hàng tại Việt Nam đang triển khai phương pháp bảo mật nhiều lớp. Đầu tư vào AI và các thuật toán máy học tiên tiến là rất quan trọng để phát hiện theo thời gian thực các bất thường do công nghệ deepfake.

 

Phillip Wright, Giám đốc cấp cao Khối nghiệp vụ ngân hàng, HSBC Việt Nam 

Khi nhắc đến ngân hàng, mọi người thường hay liên tưởng tới các khái niệm truyền thống, tuy nhiên, các ngân hàng trên thực tế đã liên tục đầu tư vào cơ sở hạ tầng cải tiến và các dịch vụ xác thực mới trong nhiều năm.

Họ cũng áp dụng chiến lược bảo mật toàn diện, bao gồm thiết lập quan hệ đối tác với các công ty an ninh mạng nhằm cung cấp các chương trình đào tạo toàn diện cho nhân viên ngân hàng, cũng như thực hiện các chiến dịch nâng cao nhận thức cho khách hàng về các rủi ro liên quan đến dữ liệu sinh trắc học.

Một yếu tố quan trọng khác để các ngân hàng có thể xây dựng được hệ thống phòng thủ mạnh mẽ của họ là các chính sách và quy định cứng rắn hướng dẫn việc tuân thủ đạo đức và bảo mật khi sử dụng dữ liệu sinh trắc học.

Đây cũng là lúc chúng ta có thể yêu cầu nỗ lực hợp tác giữa các cơ quan chức năng, ngân hàng và các nhà cung cấp công nghệ. Sự hợp tác này nên tập trung vào việc tạo ra tiêu chuẩn thống nhất cho các quy trình thu thập và xác thực dữ liệu sinh trắc học để đảm bảo tính tương thích và bảo mật trên các nền tảng.

Xây dựng chính sách là một sự hỗ trợ quan trọng, trong đó Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các khung pháp lý rõ ràng để bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư của người dùng, đồng thời phát triển cơ sở hạ tầng nhận dạng sinh trắc học cho xác thực nhiều lớp.

Hơn nữa, việc tích hợp liền mạch công nghệ sinh trắc học vào các hệ thống ngân hàng hiện có sẽ tạo điều kiện để dễ sử dụng và bảo mật. Và cuối cùng, một Mạng lưới Tín thác Sinh trắc học Việt Nam có thể đóng vai trò là một nền tảng trung tâm an toàn để chia sẻ và tiêu chuẩn hóa dữ liệu giữa các ngân hàng và cơ quan quản lý.

LÀM SAO BẠN TỰ BẢO VỆ CHÍNH MÌNH

Các ngân hàng đã thực hiện một số hành động để bảo vệ dữ liệu của chính họ và các khách hàng khỏi bất kỳ mối đe dọa an ninh mạng nào trong thời đại số ngày nay.

Tuy nhiên, những người có thể bảo vệ dữ liệu, danh tính người dùng tốt nhất chính là bản thân họ. Chúng ta được cảnh báo rằng công nghệ deepfake tiếp tục được nâng cấp nhanh chóng trong năm 2025, có nghĩa là việc phân biệt nội dung thật giả sẽ càng khó khăn hơn, và do đó, dữ liệu sinh trắc học của chúng ta dễ bị giả mạo hơn.

Vì vậy, các ngân hàng như HSBC luôn cảnh báo khách hàng tuyệt đối không chuyển tiền khi bị đe dọa, không nhấp vào đường dẫn hoặc chia sẻ thông tin cá nhân trên bất kỳ nền tảng đáng ngờ hoặc cho bất kỳ người lạ nào, và không bao giờ chia sẻ mã OTP, CVV cho bất kỳ ai kể cả nhân viên ngân hàng.

Khi chiến thuật của tội phạm mạng ngày càng phát triển, hãy luôn cảnh giác với dữ liệu cá nhân của bạn khi chúng được đưa lên môi trường trực tuyến. Thường xuyên cập nhật mật khẩu và sử dụng xác thực nhiều lớp có thể tạo thêm tầng bảo mật. Và cuối cùng, hãy luôn tìm hiểu và cập nhật thông tin về các xu hướng gian lận mới.

Công nghệ tiên tiến đã mang đến sự tiện lợi và trải nghiệm tốt hơn cho chúng ta. Tuy nhiên, rủi ro an ninh mạng vẫn đang rình rập xung quanh. Các ngân hàng có trách nhiệm nâng cấp hệ thống, cải thiện trải nghiệm khách hàng đồng thời bảo vệ dữ liệu và tài sản của họ. Trong khi đó, mỗi cá nhân cũng cần chịu trách nhiệm với chính dữ liệu cá nhân của mình vì đó là tài sản vô giá.

Phillip Wright, Giám đốc cấp cao Khối nghiệp vụ ngân hàng, HSBC Việt Nam

Phillip Wright