Một nam sinh 2007 tại Hà Nội bị kẻ gian lừa đảo qua điện thoại. Em đã lấy 30 cây vàng của gia đình đem bán và chuyển toàn bộ số tiền cho đối tượng lừa đảo.

Khi trí tuệ nhân tạo (AI) có thể viết nhạc, vẽ tranh, làm thơ..., ranh giới giữa sáng tạo của con người và công nghệ trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Câu hỏi “Ai là tác giả thật sự của tác phẩm AI?” đang trở thành một trong những vấn đề pháp lý đáng chú ý nhất hiện nay. Trong bối cảnh Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) và Luật Trí tuệ nhân tạo đang được xây dựng, Việt Nam đứng trước yêu cầu phải xác định rõ cơ chế bảo hộ bản quyền, để công nghệ phát triển nhưng vẫn bảo vệ giá trị sáng tạo của con người.

 

Người dân tham quan, trải nghiệm các sản phẩm ứng dụng công nghệ AI tại Triển lãm thành tựu đất nước “80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”.

Khi tác phẩm không chỉ do con người sáng tạo

Sự ra đời của những bản nhạc, bức tranh, video hay bài viết được tạo ra hoàn toàn bằng AI đang làm thay đổi khái niệm về “tác phẩm sáng tạo”. Theo báo cáo của International Music Summit, hơn 60 triệu người đã sử dụng các công cụ AI để sáng tác nhạc trong năm 2024.

Sự bùng nổ ấy khiến giới luật học đặt ra hàng loạt câu hỏi: Ai là tác giả của những tác phẩm này? Có được bảo hộ bản quyền không? Và ai chịu trách nhiệm nếu xảy ra vi phạm? Các câu hỏi đó càng cấp thiết hơn khi âm nhạc, hội họa, văn học AI ngày càng phổ biến tại Việt Nam.

Việt Nam chưa có quy định riêng cho tác phẩm do AI tạo ra. Luật hiện hành chỉ bảo hộ sáng tạo “trí tuệ trực tiếp của con người”. Dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) bổ sung nhóm đối tượng không thuộc phạm vi bảo hộ là “sản phẩm không phải kết quả hoạt động sáng tạo trí tuệ trực tiếp của con người”. Như vậy, sản phẩm do AI tự tạo ra sẽ không được bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan.

Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Phạm Thị Kim Oanh nhấn mạnh: “Quy định này nhằm khẳng định rõ, chỉ những sản phẩm có dấu ấn sáng tạo của con người mới được xem là tác phẩm và được bảo hộ quyền tác giả”. Đây là nguyên tắc cốt lõi trong toàn bộ hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ, vì mục đích của bảo hộ bản quyền là khuyến khích hoạt động sáng tạo của con người, thông qua việc trao độc quyền khai thác và thu lợi từ kết quả sáng tạo.

PGS.TS Vũ Thị Hải Yến (Đại học Luật Hà Nội) nhận xét: “Nếu bảo hộ quyền tác giả cho tác phẩm do AI tạo ra, mục tiêu khuyến khích sáng tạo của pháp luật bản quyền trở nên vô nghĩa”. Việc đặt AI ngang hàng với con người trong vai trò tác giả có thể dẫn đến hệ lụy ngược: Các nghệ sĩ phụ thuộc vào công nghệ, từ đó giá trị sáng tạo thật sự bị hạ thấp.

Trên thế giới, xu hướng lập pháp cũng đi theo hướng này. Luật bản quyền Hoa Kỳ từ lâu đã khẳng định chỉ bảo hộ “sáng tạo của tác nhân con người”, loại trừ các “tác nhân phi con người” khỏi phạm vi tác giả. Văn phòng Bản quyền Hoa Kỳ (U.S. Copyright Office) yêu cầu, mọi tác phẩm đăng ký phải chứng minh yếu tố sáng tạo của con người và từ chối cấp bản quyền cho sản phẩm “do máy móc hoạt động tự động, không có can thiệp sáng tạo của con người”.

Con người là chủ thể sáng tạo, AI là công cụ hỗ trợ

Tuy nhiên, việc không bảo hộ tác phẩm do AI tạo ra hoàn toàn không đồng nghĩa với việc loại trừ mọi sản phẩm có yếu tố AI. Điều này đặt ra yêu cầu mới: Xác định mức độ sáng tạo của con người trong sản phẩm có yếu tố AI. Nhiều quốc gia đã đưa ra tiêu chí cụ thể. Nhật Bản đánh giá dựa trên mức độ hướng dẫn, chỉnh sửa và lựa chọn của người dùng trong quá trình tạo sản phẩm. Liên minh châu Âu yêu cầu “dấu ấn sáng tạo của con người ở mức độ đáng kể”. Anh và New Zealand thậm chí còn có quy định riêng cho “tác phẩm do máy tính tạo ra”, nhưng vẫn quy định người “thiết lập điều kiện để máy tính tạo ra tác phẩm” là chủ thể của quyền tác giả.

Tại Việt Nam, các chuyên gia cho rằng, quá trình sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ và xây dựng Luật Trí tuệ nhân tạo là cơ hội để làm rõ vấn đề này. Đại biểu Quốc hội Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ) đề nghị bổ sung chính sách cụ thể về AI trong Luật Sở hữu trí tuệ để “xác định ai là chủ sở hữu, tư cách pháp lý của AI trong hoạt động sáng tạo, cũng như trách nhiệm khi xảy ra vi phạm bản quyền”.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, Luật Trí tuệ nhân tạo đang được xây dựng không chỉ là khung pháp lý mà còn là “tuyên ngôn về tầm nhìn quốc gia”; trong đó đặt con người vào trung tâm và tiếp cận quản lý theo mức độ rủi ro. Một trong những nguyên tắc quan trọng là minh bạch và trách nhiệm giải trình, yêu cầu các sản phẩm do AI tạo ra phải được gắn nhãn rõ ràng, để người dùng nhận biết và để xác định trách nhiệm khi có tranh chấp bản quyền.

Dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì soạn thảo quy định nghĩa vụ gắn nhãn bắt buộc đối với các nội dung (văn bản, hình ảnh, âm thanh, video) được tạo hoặc chỉnh sửa đáng kể bởi AI. Quy định này nhằm minh bạch hóa nguồn gốc sáng tạo, tránh việc sản phẩm AI bị hiểu nhầm là tác phẩm của con người, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của tác giả thật sự.

Theo các chuyên gia luật, đây là cách tiếp cận hợp lý, giúp xác lập ranh giới giữa sáng tạo của con người và máy móc, bảo đảm sự tôn trọng đối với trí tuệ con người mà không cản trở sự phát triển của công nghệ. Việt Nam cần duy trì hệ thống pháp luật linh hoạt, sẵn sàng thích ứng với tiến bộ công nghệ nhưng vẫn giữ tôn chỉ: Chỉ con người mới là chủ thể sáng tạo, còn AI là công cụ hỗ trợ.

Trong kỷ nguyên số, khi AI ngày càng thông minh, việc bảo vệ bản quyền tác phẩm càng trở nên cấp bách. Luật pháp không chỉ phải theo kịp công nghệ, mà còn phải bảo vệ trí tuệ, lao động và cảm xúc sáng tạo của con người - nền tảng không thể thay thế của mọi tiến bộ.

Thu Hằng

Nguồn: https://baomoi.com/ban-quyen-tac-pham-ai-bai-toan-phap-ly-moi-trong-ky-nguyen-so-c53742766.epi

Các nhà nghiên cứu bảo mật đã phát hiện 12 ứng dụng Android có khả năng ghi âm lén lút cuộc gọi và thu thập dữ liệu cá nhân. Người dùng cần kiểm tra và xóa ngay các ứng dụng này để tránh bị đánh cắp thông tin và rủi ro tài chính.

Một cảnh báo từ các chuyên gia tại Công ty bảo mật kỹ thuật số toàn cầu ESET cho thấy, phần mềm gián điệp mang tên VajraSpy đang âm thầm tấn công người dùng Android. Trojan này được thiết kế để tồn tại và tránh bị phát hiện, thu thập dữ liệu cá nhân, bao gồm danh bạ, tin nhắn, nhật ký cuộc gọi, vị trí, thông tin thiết bị, thậm chí có khả năng ghi âm môi trường xung quanh và cuộc gọi thoại.

Kẻ tấn công thường tạo hồ sơ giả mạo trên các ứng dụng nhắn tin phổ biến như Facebook Messenger hay WhatsApp. Sau khi xây dựng được niềm tin, nạn nhân được khuyến cáo cài đặt một ứng dụng nhắn tin “tốt hơn” từ nguồn bên ngoài. Trên thực tế, ứng dụng này chứa mã độc VajraSpy, được thiết kế để khai thác thiết bị một cách âm thầm.

Ảnh cắt từ clip.

Qua điều tra, ESET đã xác định 12 ứng dụng Android nguy hiểm mà người dùng cần xóa ngay:

1. TikTalk
2. MeetMe
3. Let’s Chat
4. Quick Chat
5. Chit Chat
6. Yohoo Talk
7. Hello Cha
8. Rafaqat
9. Privee Talk
10. Nidus
11. GlowChat
12. Wave Chat

Trong số này, 6 ứng dụng đầu tiên từng có mặt trên Google Play và được tải xuống hơn 1.400 lần trước khi bị gỡ. Tuy nhiên, các phiên bản tải từ nguồn bên ngoài vẫn tiếp tục lan truyền qua liên kết chia sẻ trong tin nhắn riêng tư.

Để bảo vệ thiết bị, người dùng cần:

- Không cài APK từ nguồn lạ, chỉ tải từ cửa hàng chính thức.

- Kiểm tra kỹ tên nhà phát triển, quyền truy cập ứng dụng và đánh giá gần nhất.

- Cập nhật hệ điều hành, bật Google Play Protect, chỉ cấp quyền cần thiết cho ứng dụng.

Chú ý các dấu hiệu bất thường: pin giảm nhanh, dữ liệu tiêu thụ tăng, hoạt động nền khó giải thích, yêu cầu truy cập micro đột ngột hoặc tin nhắn lạ được gửi từ tài khoản cá nhân.

Trong trường hợp nghi ngờ, người dùng nên quét thiết bị bằng ứng dụng bảo mật uy tín, loại bỏ phần mềm độc hại, đồng thời thay đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng và rà soát quyền truy cập ứng dụng để thu hồi những quyền quá rộng.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, việc kiểm tra và xóa ngay các ứng dụng này không chỉ bảo vệ dữ liệu cá nhân mà còn ngăn nguy cơ bị đánh cắp tiền từ tài khoản và các hành vi gian lận trực tuyến khác.

Bảo Ngọc

Nguồn: https://baomoi.com/canh-bao-khan-cap-12-ung-dung-android-am-tham-ghi-am-cuoc-goi-nguoi-dung-can-xoa-ngay-c53715804.epi?utm_source=dapp&utm_campaign=share

Chiếc túi xách Hamano mà Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi thường mang bỗng chốc trở thành hiện tượng mạng xã hội, qua đó giúp thương hiệu đồ da 145 năm tuổi vụt sáng chỉ sau một đêm…

Chiếc túi xách mà nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản Sanae Takaichi thường xuyên xách theo đã nhanh chóng trở thành hiện tượng mạng xã hội, qua đó đưa một thương hiệu đồ da thủ công hơn 145 năm tuổi vào tâm điểm chú ý. 

Người dùng mạng xã hội đã nhanh chóng nhận ra chiếc túi mà bà Takaichi cầm mỗi khi bước vào dinh Thủ tướng chính là “Grace Delight Tote”, một sản phẩm của thương hiệu sản xuất đồ da thủ công danh tiếng Hamano vốn có truyền thống cung cấp phụ kiện cho Hoàng gia Nhật Bản.

Chiếc túi, nay còn được cư dân mạng gọi vui là “Túi Sanae”, có giá 136.000 yên (khoảng 24 triệu đồng). Chiếc túi được làm hoàn toàn bằng da, chế tác thủ công bởi các nghệ nhân, và nặng khoảng 700 gram với thiết kế hướng đến sự cân bằng giữa nét thanh lịch và tính tiện dụng.

Hamano cho biết đang nhận được một lượng đơn đặt hàng khổng lồ sau khi hình ảnh Thủ tướng cùng chiếc túi xuất hiện tràn ngập trên truyền thông trong và ngoài nước. Sản phẩm có 8 màu, nhưng nay hãng chỉ còn nhận đơn cho bản màu đen vì quá tải. Theo thông báo mới nhất, các đơn đặt hàng hiện tại sẽ được giao muộn nhất vào cuối tháng 7 năm , còn đơn mới sẽ tạm hoãn nhận cho đến cuối tháng 4 năm sau.

 

“Thiết kế của túi mang nét thanh lịch vượt thời gian và có thể sử dụng bền lâu. Chúng tôi còn cung cấp dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa để khách hàng có thể đồng hành cùng chiếc túi trong nhiều năm”, ông Takanori Kobayashi, đại diện của Hamano, cho biết.

Trên thực tế, bà Sanae Takaichi không phải là nữ chính trị gia đầu tiên có tầm ảnh hưởng lớn đến thị trường thời trang. Trong khi nhiều chính khách nữ thường trung thành với các thương hiệu xa xỉ quốc tế, thì những lựa chọn khác biệt, giống như việc nghị sĩ Mỹ Alexandria Ocasio-Cortez quảng bá chiếc túi của Telfar vào năm 2020, lại có thể giúp những thương hiệu nhỏ một bước vươn lên vị thế toàn cầu.

Theo chuyên gia thời trang và văn hóa Kaori Nakano, giảng viên thỉnh giảng tại Đại học Aoyama Gakuin (Tokyo), mẫu túi của Hamano thu hút đông đảo phụ nữ làm việc trong môi trường chuyên nghiệp, đặc biệt là những người cần một chiếc túi vừa đựng được laptop và tài liệu, vừa tinh tế mà không phô trương.

“So với các thương hiệu nước ngoài cùng phân khúc, mức giá này tương đối dễ tiếp cận”, bà Nakano nhấn mạnh.

Ngoài chiếc túi Hamano, Thủ tướng Sanae Takaichi còn thường xuyên mặc trang phục của nhà thiết kế Nhật Jun Ashida.

“Việc bà Takaichi lựa chọn mặc đồ của nhà thiết kế trong nước và mang túi sản xuất tại Nhật là một tuyên ngôn về lòng yêu nước và sự ủng hộ ngành công nghiệp nội địa. Và rõ ràng, điều đó đã mang đến những hiệu ứng tích cực”, chuyên gia Nakano nhận định.

Các cuộc khảo sát gần đây cho thấy nữ Thủ tướng Sanae Takaichi nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ giới trẻ. Đặc biệt, sở thích với nhạc rock và xe hơi, mô tô còn giúp hình ảnh của bà trở nên gần gũi, năng động và phá cách hơn trong mắt công chúng.

Ly Ly

Nguồn: https://baomoi.com/vua-nham-chuc-nu-thu-tuong-nhat-ban-da-khien-thuong-hieu-do-da-145-nam-tuoi-noi-song-mang-xa-hoi-c53705219.epi?utm_source=dapp&utm_campaign=share